اثر اقدامات ده ماهه بانك مركزي و مديريت همتي بر بازار ارز

سياست هاي ارزي در دوره ده ماهه مديريت همتي در بانك مركزي از 6 مرداد 97 تا 6 خرداد 98 بررسي شد

اثر سياست هاي ارزي، بخشنامه ها، دستورالعمل ها و اقدامات مختلف بانك مركزي بر بازار ارز، عمدتا ثبات نسبي نرخ ارز را موجب شده و نرخ دلار در بازار آزاد اگرچه فاصله بين 10 هزار تا 14 هزار تومان را در اين دوره طي كرده، اما روندي با ثبات را ايجاد كرده است و براساس اعلام بانك مركزي، میانگین نرخ دلار در سامانه سنا از 10220 در مرداد به ترتیب به 12635، 14815، 13794، 11105، 10964، 12006، 13245، 13552، 14200 و 14 هزار تومان در ماه های شهریور 97 تا خرداد 98 بوده است

اقتصاد گردان  – محسن شمشيري 

نگاهی به  تحولات نرخ ارز، نوسانات و روند نرخ هاي اعلام شده در دوره 10 ماه اخير و از زمان سكانداري عبدالناصر همتی رئيس كل بانك مركزي، از 6 مرداد 97 تا 6 خرداد 98 نشان مي دهد كه اثر سياست هاي ارزي، بخشنامه ها، دستورالعمل ها و اقدامات مختلف بانك مركزي بر بازار ارز، عمدتا ثبات نسبي نرخ ارز را موجب شده و نرخ دلار در بازار آزاد  اگرچه فاصله بين 10 هزار تا 14 هزار تومان را در اين دوره طي كرده، اما روندي با ثبات را ايجاد كرده است و براساس اعلام بانك مركزي،  میانگین نرخ دلار در سامانه سنا از 10220 در مرداد به ترتیب  به 12635، 14815، 13794، 11105، 10964، 12006، 13245، 13552، 14200 و 14 هزار تومان در ماه های شهریور 97 تا خرداد 98 بوده است.  

 این درحالیست که در فاصله مرداد 96 تا مرداد 97، نرخ دلار بيشترين نوسان ها را شاهد بوده و در مرداد96 تا فروردين 97 به ترتيب نرخ ميانگين دلار 3811، 3888، 3973،‌4064،‌4166،‌4305، 4635،‌4643،‌ 5000 تومان بوده است و از ارديبهشت 97 تا مرداد 97 به حدي نوسان ها افزايش يافت كه بانك مركزي از اعلام نرخ ميانگين خودداري كرد و تا زمان ايجاد ثبات در بازار يعني مرداد 97 از اعلام نرخ ها اجتناب كرده است اما براساس نرخ هاي اعلام شده در رسانه ها، نرخ دلار از 5 هزار تا 19 هزار تومان در سه ماهه ارديبهشت، خرداد و تيرماه 97 نوسان داشت

لذا اقدامات بانک مرکزی در 10 ماه اخير، نشانه اثر سياست هاي ارزي بر ايجاد ثبات نرخ ها و روند تدریجی و بانوسان کم آن است که عمدتا مسیر 10 هزار تا 14 هزار تومان را طی کرده است و نشانه آن است که اقدامات و سیاست های ارزی بانک مرکزی در دوره مدیریت 10 ماهه عبدالناصر همتی موثر بوده و موجبات ثبات نسبي را ایجاد کرده به طوري كه تحريم هاي نفتي در آبان 97، و لغو معافيت هاي نفتي در ارديبهشت 98 نتوانست نوسانات بازار ارز را افزايش دهد. 

این سیاست ها با چند محور مشخص، شامل کنترل نقدینگی و تقاضای ارز از طریق سیاست های مختلف پولی و بانکی، کنترل سقف تراکنش ها  و چک های تضمینی، ساماندهی بازار سنا و نیما و صرافی ها، بخشنامه های مهم ارز صادراتی، خدماتی، تامین ارز کالاهای اساسی و مورد نیاز تولید و… بوده است. 

اعاده و تقویت اعتبار بانک مرکزی، اصلاح ناترازی‌های عمیق ترازنامه نظام بانکی و بی‌تدبیری در استفاده از ابزارهای سیاست پولی و سردرگمی در اعمال سیاست‌های ارزی در نخستين روزهاي مديريت همتي مورد تاكيد قرار گرفت و در تابستان و پاييز 97 بانك مركزي از طريق اجرایی شدن بسته جدید ارزی شامل اعلام روزانه نرخ ارز در سامانه سنا، بخشنامه تامین ارز مصارف خدماتی،  ارز دانشجویی، تامین ارز در بازار ثانویه و ارز واردات، دسترسی فعالان بخش خصوصی به نیما،  سپرده گیری ارزی به بانک ها،  دستورالعمل خرید و فروش ارز در صرافی های مجاز و فروش اسکناس ارز در صرافی ها تا پنج هزار یورو، ابلاغ دستورالعمل خرید و فروش ارز در صرافی های مجاز و فروش ارز به بانک ها،  دستورالعمل برگشت ارز حاصل از صادرات کالا،  به ثبات بازار ارز كمك كرد. 

همچنين تحویل سکه های پیش فروش شده،  شتاب گرفتن عرضه ارز در بازار ثانویه و مجاب كردن صادركنندگان به بازگشت ارز صادراتي، مشوق صادراتی و دستورالعمل نحوه‌ی بازگشت ارز حاصل از صادرات و انتقاد از رقم اندك عرضه ارز صادراتي، اوراق مشارکت ارزی و اجرای عملیات بازار باز، سپرده گيري ارزي در بانك ها،  خرید ارز توسط صرافی بانک ها، تخصیص ارز به صادرکنندگان و… اقداماتي بود كه از مرداد تا پايان آذر 97 انجام شد و توانست اثر قابل توجهي بر ساماندهي بازار ارز داشته باشد. 

از دي 97 نيز موضوع ايجاد بازار متشكل ارزي مطرح شد. همچنين ممنوعیت واردات گروه چهارم، مخالفت بانك مركزي با دريافت ماليات از فروش ارز، هشدار به صادركنندگان و اقدام قانونی در صورت عدم بازگشت ارز صادراتی، برنامه ريزي براي راه اندازي سامانه رفع تعهد ارزی واردکنندگان از اقدامات عمده دي و بهمن 97 بوده است. 

به دنبال آن در اسفندماه شرایط تامین اعتبارات یوزانس، ریفاینانس و مدت ارائه اسناد حواله ارزی و بسته تسهیل واردات مواد اولیه و واسطه‌ای  تولید از محل ارز صادراتی در دستور كار قرار گرفت. 

بانك مركزي سال 98 را با اين تحليل آغاز كرد كه اقدامات سال 97 موجبات بازگشت ثبات به اقتصاد را فراهم كرده و در روزهاي نخست سال همتي در ديدار با خبرنگاران از تغيير مسير رشد پايه پولي از سود سپرده، اضافه برداشت بانك ها  و رشد نقدينگي و تورم به حمايت از توليد و تامين نياز واحدهاي توليدي خبر داد. 

تمدید مهلت استفاده از بسته ارزی تشویقی بانک مرکزی، اعلام  ساز و کار ویژه تجارت و تامین مالی ایران و اروپا(ساتما)، اعلام سياست عملیات بازار باز و تامین سرمایه در گردش واحدهاي توليدي از برنامه هاي بهار 98 بوده و در عين حال بانك مركزي از اختصاص 4.2 میلیارد دلار برای تولید و کالای اساسی درفروردین واردیبهشت و بازگشت 18 ميليارد دلاري ارزحاصل از صادرات و احتمال كاهش نرخ ها در بازار خبر داده است كه مي تواند به ثبات بيشتر بازار ارز كمك كند.  

همتي: تلاش من اعاده اعتبار بانک مرکزی است

 ۶ مرداد ۱۳۹۷ عبدالناصر همتی رئیس کل جدید بانک مرکزی در مراسم معارفه خود با این عبارت که تمام تلاش من بر اعاده و تقویت اعتبار بانک مرکزی متمرکز خواهد بود اعلام کرد که برنامه خود برای بازار ارز، اصلاح نظام بانکی و ساماندهی نقدینگی و تورم را اعلام خواهد کرد.  حفظ قدرت ارزی کشور برای اینجانب مساوی با صیانت و تقویت منابع و ذخایر بانک مرکزی، کنترل تورم، اصلاح ناترازی‌های موجود در شبکه بانکی، استقرار نظم و انضباط در بانک‌ها و به مهار کشیدن حجم نقدینگی بالا و فزاینده حاضر و هدایت مناسب آن با ابزارهای سیاست پولی و اعتباری است و ثبات در مقررات بانکی، حذف رانت ارزی و اعتباری بانکی، پشتیبانی از تولید داخلی، حمایت از صادرات پایدار، حمایت از بازار سرمایه برای جذب نقدینگی و افزایش بهره‌وری منابع مالی مهمترین برنامه های پیش روی بانک مرکزی خواهد بود.

همتی با تاکید بر اینکه وضعیت کنونی بازار ارز، محصول ناترازی‌های عمیق ترازنامه نظام بانکی، بی‌تدبیری در استفاده از ابزارهای سیاست پولی و سردرگمی در اعمال سیاست‌های ارزی است؛ دلیل اصلی ایجاد نابسامانی در بازار ارز را عدم کنترل و هدایت جریان نقدینگی، خلق نقدینگی بی‌ضابطه توسط شبکه بانکی و نبود ابزار‌های جایگزین مناسب برای دارایی‌هایی مانند ارز و سکه طلا و البته القای جو بدبینی و انتظارات منفی با هدف ترسیم آینده‌ای تیره و نامطمئن در ذهن مردم دانست. در مورد سیاست‌های ارزی و کنترل بازار ارز برنامه‌ای دارم که با مقام محترم رئیس جمهور مطرح کرده‌ام و انشااله پس از نهایی شدن، در این زمینه اطلاع‌رسانی مناسب انجام خواهد شد. 

حفظ ذخایر ارزی اولویت است 

10 شهریور97 نيز همتی در بیست و نهمین همایش بانکداری اسلامی تاکید کرد: عزم جدی بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی  در حال اجراست و سیاست جدید ارزی راهگشاست. اصلاح ناترازی بانک ها با هدف جلوگیری از رشد بیش از حد نقدینگی با کمک بانک ها در اولویت بانک مرکزی است تا از این طریق بتوانیم دیگر بازارها را نیز به سمت تعادل و توازن پیش بریم.

همتی 11 شهریور نیز اعلام کرد حفظ ذخایر بانک مرکزی اولویت اصلی است  و باور عمیق من این است که اتفاقی که در بازار ارز افتاد، محصول ناترازی سیستم بانکی و رشد وحشتناک نقدینگی و اصرار ما به تداوم نقدینگی است. رسانه ها با تیتر ذخایر ارزی ناموس بانک مرکزی است این اخبار را بازنشر دادند. 

عدم تناسب بازار ارز با واقعیت ها 

همتی اعلام کرد: تحولات غیرعادی بازار ارز، تناسبی با واقعیات اقتصادی و توان ارزی کشور ندارد و برنامه های جدید به زودی اعلام می شود. بانک مرکزی 11 مرداد در نامه ای  به وزارت امور اقتصادی و دارایی، فهرست کامل شرکت ها و افراد دریافت کننده ارز به نرخ رسمی را اعلام کرد

اجرایی شدن بسته جدید ارزی

همتی 15 مرداد اعلام کرد که عمق بازار ثانویه که پیش از این فقط 20 درصد صادرکنندگان غیرنفتی ارز خود را در آن عرضه می کردند، بیشتر می شود. 16 مرداد نیز با اجرایی شدن بسته جدید ارزی دولت، نرخ معاملات ارز در سامانه نیما مشخص شد

 اعلام روزانه نرخ ارز در سامانه سنا

 ۱۸ مرداد ۱۳۹۷ بانک مرکزی اعلام کرد که میانگین نرخ انواع ارز به صورت ساعتی و روزانه در سامانه میانگین موزون سنا منتشر می شود.نرخ های اعلام شده در این سایت، بیانگر میانگین وزنی نرخ خرید و فروش ارز بر مبنای معاملات ثبت شده در سامانه نظارت ارز (سنا) توسط صرافی های مجاز کل کشور است. از آنجا که نرخ های اعلامی در این سایت براساس معاملات قطعی هستند، بنابراین این نرخ ها برآیند واقعی نرخ ارز در کشور می‌باشد و مبنای عمل برای فعالان اقتصادی است و بانک مرکزی در حال تهیه و تدوین برنامه عملیاتی برای پاسخ به تمام تقاضاهای ارز در بازار متشکل ارزی، درون شبکه بانکی و صرافی های کشور است.

بخشنامه تامین ارز مصارف خدماتی

 ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ هیات وزیران بخشنامه موارد 45 گانه تأمین ارز بابت مصارف ارزی خدماتی را  ابلاغ  کرد که عمدتا شامل خرید ارز از اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی و خارجی، انجام حواله ارزی،  تأمین ارز درمانی،  دانشجویان بورسیه و آزاد شاغل به تحصیل در خارج کشور، تأمین و پرداخت ارز مسافرتی، شركت های هواپیمایی ایرانی،  ضمانت‌نامه‌های ارزی، حمل و نقل و ترازیت، دوره‌های آموزشی و پژوهشی، حق عضویت و حق ثبت نام در سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی،  امتحانات علمی و تخصصی، حق الوکاله دعاوی خارجی، اینترنت، همایش‌های بین‌المللی، آزمایش‌های علمی و فنی، راه آهن، دفاتر نمایندگی‌ خارجی، خدمات کنسولی سفارتخانه‌های خارجی، خدمات مسافرتی و گردشگری، صندوق ضمانت صادرات، خسارت بیمه‌نامه‌ها و ضمانت نامه‌های اعتباری ارزی، سرمایه‌گذاری خارجی، اتباع خارجی، کارمزد کارگزاران بانکی، تسهیلات اعطایی، سهم‌الشرکه و ریفاینانس و… است.  

تامین ارز واردات

همچنین موارد 12 گانه بخشنامه تامین ارز، ترتیبات جدید  تأمین ارز به منظور واردات پس از اخذ ثبت سفارش ‏و ثبت خدمت و تایید گواهی ثبت آماری از سوی اداره نظارت ارز بانک مرکزی و با تاکید بر رعایت مجموعه مقررات ارزی اعلام شد. 

بانک مرکزی اعلام کرد که با اجرایی شدن بسته جدید ارزی دولت که توسط رئیس کل این بانک اعلام شد، داد و ستد آزادانه ارز توسط واردکنندگان، صادرکنندگان و صرافان با قیمت توافقی در بازار مجاز شده است. بازار ثانویه که بازار عمده فروشی ارز و محلی برای تامین ارز کالاهای مورد نیاز کشور به غیر از موارد اساسی، است با نقش آفرینی همه بازیگران، شکل یافته و نرخ آن بدون مداخله بانک مرکزی در مکانیسم بازار، به دست آمده و به طور طبیعی کشف نرخ در آن ادامه خواهد داشت. همچنین نرخ دلار 4200 تومانی برای کالاهای اساسی خواهد بود. 

بخشنامه سپرده گیری ارزی بانک ها 

3 شهریور 97، بانک مرکزی در بخشنامه ای مقررات و شرایط سپرده گیری ارزی را به شبکه بانکی ابلاغ کرد، در این بخشنامه بانک ها نسبت به سپرده گيری ارزی به صورت اسکناس به ارزهای یورو، درهم امارات و دلار با نرخ سود به ترتيب 3، 2 و 4 درصد با تضمین بانک مرکزی مجاز خواهند بود.

ارز دانشجویی

9 شهریور، ارز دانشجویی تعیین تکلیف شد و  بابت نیمسال اول تحصیلی سال ۲۰۱۸ و تا تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ قابل پرداخت بوده و پس از تاریخ مورد اشاره ارز دانشجویی به نرخ بازار و از طریق دو بانک پرداخت می شود.

۱۳ شهريور ۱۳۹۷ بانک مرکزی اعلام کرد که بانک های کشور مجازند از محل ارزهای خریداری‌شده و با تأمین اسکناس از محل منابع خود، نسبت به فروش و پرداخت ارز مسافرتی و دانشجویی به نرخ بازار در سطح شعب داخل شهر با اخذ مدارک مثبته اقدام کنند. 

تامین ارز در بازار ثانویه

بنا بر سیاست های جدید ارزی، تامین ارز کالاهای اساسی و ضروری بر مبنای نرخ ارز مصوب دولت به صورت معمول در حال انجام است و از ابتدای سال تاکنون بیش از 5.5 میلیارد یورو ارز بابت ورود کالاهای اساسی و ضروری مورد نیاز مردم عزیز کشورمان  تامین شده است.

همچنین عملکرد بازار ثانویه با ورود ارزهای حاصل از صادرات محصولات پتروشیمی و سایر کالاهای صادراتی از ابتدای سال تاکنون بیش از 3 میلیارد یورو بوده است. ارز تامین شده در این بازار برای واردات مواد اولیه، ماشین آلات و سایر کالاهای مورد نیاز کشور توسط واردکنندگان بر مبنای مکانیزم بازار با نرخ توافقی خرید و فروش شده است.

دستورالعمل خرید و فروش ارز در صرافی های مجاز

 ۱۴ شهريور ۱۳۹۷ دستورالعمل خرید و فروش ارز به صورت اسکناس توسط شبکه صرافی های مجاز ابلاغ شد. ورود ارز به صورت اسکناس توسط صرافی های مجاز از محل منابع ارزی خریداری شده و همچنین درآمدهای ارزی صادراتی خریداری شده در سامانه نظام یکپارچه معاملات ارزی (نیما) مجاز اعلام شد؛ به طوری که صرافی های مجاز می توانند نسبت به ورود ارز به صورت اسکناس از محل منابع اشاره شده اقدام کرده و نسبت به فروش آن به نرخ بازار به متقاضیان در چارچوب دستورالعمل های ابلاغ شده، به خصوص مقررات ناظر بر عملیات ارزی صرافی ها در محل استقرار صرافی خود اقدام کنند.

سرعت بیشتر در عرضه ارز حاصل از صادرات

 ۱۹ شهريور ۱۳۹۷ دستور العمل بانک مرکزی در جهت سرعت بیشتر در عرضه ارز حاصل از صادرات و دستورالعمل و ضوابط اجرایی رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و برگشت ارز حاصل از صادرات کالا به چرخه اقتصادی کشور در 6 بند به دستگاه های ذیربط ابلاغ شد.

دستورالعمل برگشت ارز حاصل از صادرات کالا 

 ۲۰ شهريور ۱۳۹۷نیز دستورالعمل برگشت ارز حاصل از صادرات کالا به چرخه اقتصادی کشور ابلاغ شد و بانک مرکزی  دستورالعمل و ضوابط اجرایی رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و برگشت ارز حاصل از صادرات کالا به چرخه اقتصادی کشور را در 6 بند به دستگاه های ذیربط ابلاغ کرد.

تحویل سکه های پیش فروش شده

13 مرداد 97 بانک مرکزی اعلام کرد که تمام سکه های پیش فروش شده در سررسیدهای یک و سه ماهه را به خریداران تحویل داده و تنها 5 درصد متقاضیان تاکنون برای دریافت سکه های خود به بانک عامل مراجعه نکرده اند و 1.6 میلیون سکه تحویل داده شده است. حویل سکه‌های طرح پیش‌‌فروش ودیعه‌ای از امروز آغاز شد

 ۱۷ مرداد تحویل سکه‌های طرح پیش‌‌فروش ودیعه‌ای آغاز شد. در زمان ثبت ‌نام این طرح بابت هر قطعه سکه مبلغ ده میلیون ریال به‌عنوان ودیعه از مشتریان اخذ و مقرر شده که در هنگام تحویل، تخفیف 4 درصد برای پیش‌خرید شش‌ماهه و 9 درصد برای پیش‌خرید یکساله، لحاظ شود.

۱۲ شهريور نیز بانک مرکزی اعلام کرد که طی ماه های مهر و آبان 2 میلیون و 200 هزار قطعه سکه بهار آزادی را به مشتریان تحویل خواهد داد.

فروش اسکناس ارز در صرافی ها تا پنج هزار یورو 

 ۱۱ مهر ۱۳۹۷ بانک مرکزی اعلام کرد که فروش ارز به صورت اسکناس تا سقف پنج هزار یورو یا معادل آن به سایر ارزها توسط آن صرافی‌ بر مبنای نرخ بازار صرفاً با ثبت در “سامانه نظارت ارز (سنا)” علاوه بر موارد ٢٣ گانه اعلامی در نامه عمومی مورد اشاره با رعایت مقررات ارزی بلامانع است.

15 مهر نیز بانک مرکزی اعلام کرد که نرخ ارز اعلامی اين بانك به شبكه بانكی بابت مصارف خدماتی روند كاهشی داشته است.

شتاب گرفتن عرضه ارز در بازار ثانویه و مجاب كردن صادركنندگان به بازگشت ارز صادراتي 

 ۲۸ مهر ۱۳۹۷رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به ابلاغ  مصوبه شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا مبنی بر تاکید بر عرضه ارز ناشی از صادرات غیرنفتی به سامانه نیما و یا وارد کردن آن به چرخه اقتصاد کشور به ترتیبی که بانک مرکزی مشخص می کند، اعلام کرد که درهفته های آینده شاهد شتاب گرفتن و افزایش عرضه ارز برای تأمین واردات خواهیم بود.

دربازار ثانویه طی حدود دو ماه گذشته معادل 7.3 میلیارد یورو عرضه شده و پیش بینی کرد با مجوز اخذ شده از سران قوا مبنی برخرید و عرضه ارز پتروشیمی ها و سایر صادرکنندگان غیرنفتی توسط بانک مرکزی، عرضه در این سامانه شتاب بیشتری بگیرد و برخی از مسائل مطرح در حاشیه آن نیز مرتفع شود. بیش از۲۷میلیارد دلار از ابتدای سال برای واردات کشور ازطریق بانک مرکزی و سامانه نیما تامین شده که 9.5 میلیارد از مبلغ اختصاصی بابت ۲۵قلم کالاهای اساسی و ضروری بوده است، اولویت بندی و توجه به نیازهای واقعی وارداتی در شرایط فعلی کشور را در هنگام ثبت سفارش وظیفه خطیری دانست که وزارت صمت با هماهنگی وزارتخانه های دیگر باید به آن توجه کند.

مشوق صادراتی و دستورالعمل نحوه‌ی بازگشت ارز حاصل از صادرات 

 ۲۸ آبان ۱۳۹۷ دستورالعمل نحوه‌ی بازگشت ارز حاصل از صادرات ابلاغ شد و بانک مرکزی مکلف است صرفاً برای واردات کالا و خدمات صادرکنندگانی تامین ارز کند که نحوه بازگشت ارز آنها به چرخه اقتصادی کشور مطابق ساختار تعیین شده در دستورالعمل این بانک باشد.   بازگشت ارز حاصل از صادرات صادرکنندگانی که مجموع صادرات سالانه آنها تا یک میلیون یورو، بیش از یک میلیون یورو تا سه میلیون یورو، بیش از سه میلیون یورو تا ده میلیون یورو و بیش از ده میلیون یورو باشد  تا یک میلیون یورو  از فروش ارز در “سامانه نیما” معاف است. بیش از یک میلیون یورو تا سه میلیون یورو مکلف‌اند 50 درصد ارز صادراتی را به “سامانه نیما” واگذار نماید. بیش از سه میلیون یورو تا ده میلیون یورو  مکلف‌اند 70 درصد ارز صادراتی را در “سامانه نیما” عرضه نماید. مابقی ارز را بایستی  در ازای واردات کالا استفاده نماید. بیش از ده میلیون یورو مکلفند 90 درصد ارز صادراتی را در “سامانه نیما” عرضه نماید. 

در بهمن ماه نیز اعلام شد که مشوق ها ادامه دارد و بانک مرکزی با هدف تشویق صادرکنندگانی که نسبت به ایفای تعهدات ارزی خود اقدام کرده و عملکرد مثبتی در بازگردانی ارز حاصل از صادرات به چرخه تجاری کشور داشته اند، امتیازات و مشوق هایی را برای این فعالان اقتصادی در نظر گرفت که برای هر صادرکننده متناسب با عملکرد کمتر از 30 درصد، 30 تا 60 درصد، و بالای 60 درصد و همچنین مبالغ زیر یک میلیون یورو تا بالای 10 میلیون یورو، مشوق های مختلفی را اعلام کرد.

رقم اندک عرضه ارز صادراتی

ا آذر 97 رئیس بانک مرکزی در پاسخ به انتقادات طرح شده از سوی برخی صادرکنندگان درخصوص بخشنامه اخیر بانک مرکزی عنوان کرد: ما نیز از عملکرد صادرکنندگان رضایت نداریم. از ابتدای سال تاکنون، صادرات غیرنفتی 27میلیارد دلار بوده و طبق قانون صادرکنندگان باید همه این مبلغ را به سامانه نیما می‌آوردند، اما تنها کمتر از 7‌میلیارد دلار از این رقم را به سامانه نیما عرضه کرده اند. بنابراین این بانک مرکزی است که از صادرکنندگان گله‌مند است.

24 آذر نیز همتی با اشاره به ضرورت  محدودیت سقف تراکنش 50 میلیون تومانی برای کنترل بازار ارز اعلام کردکه اعمال محدودیت سقف تراکنش روزانه کارتی بر اساس کدملی و صدور چک های تضمینی صرفا در وجه ذینفع، برای مقابله با پولشویی آشکار از طریق چک های تضمینی و کارت های بانکی توسط سفته بازان لازم است  که خوشبختانه این روند متوقف شده است. لذا قصد ما جلوگیری از سفته بازی و کاهش ارزش پول ملی است و نمی خواهیم محدودیتی در تراکنش های روزمره و واقعی مردم ایجاد کنیم

22 آذر نیز همتی اعلام کرد که آنچه امروز در بازار ارز شاهد آن هستیم روند طبیعی تعدیل تدریجی قیمت ارز در مسیر واقعی شدن آن است و  بانک مرکزی به دور از هیجانات غير ضرور و با تدبیر لازم بازار را مدیریت و هدایت می کند. بانک مرکزی نیز در واکنش به برخی اظهارات کانال ها و شبکه های اجتماعی در مورد نظرات همتی اعلام کرد:  با توجه به روند کاهشی نرخ ارز در بازار و تقویت مداوم ارزش پول ملی، برخی کانال های ناشناخته مجازی با انتشار جملات جعلی در مورد هزينه بر بودن پايين نگاه داشتن قيمت ارز برای بانك مركزی و انتساب آن به دکتر همتی رئیس کل بانک مرکزی تلاش می کنند نسبت به بازار پول و ارز در بین مردم نگرانی ایجاد کنند. اما این اظهارات مربوط به همتی نیست و تکذیب می شود. 

دسترسی فعالان بخش خصوصی به نیما

 ۳ مهر بانك مركزی برای ایجاد دسترسی فعالان بخش خصوصی به سامانه نیما اعلام آمادگی کرد و از تمام اتاق‌ها، انجمن‌ها و اتحادیه‌ها خواست به منظور ایجاد شفافیت در فرآیند فروش ارز حاصل از صادرات و تامین ارز واردات، دسترسی لازم برای ارایه اطلاعات مربوطه به فعالان مرتبط به نیما داشته باشند. 

4 مهر مدیركل سیاست ها و مقررات ارزی بانك مركزی گفت: تمامی نیازهای ارزی خدماتی از هفته آینده درتعداد بیشتری از بانک ها به طور ویژه و به صورت حواله و اسكناس از طریق بانك مركزی تامین خواهد شد.

۸ مهر نیز مدیرکل سیاست‌ها و مقررات ارزی بانک مرکزی از فروش ارز خدماتی با ساز و کار جدید در ۱۱ بانک عامل خبر داد.

اوراق مشارکت ارزی و اجرای عملیات بازار باز

۱۱ مهر ۱۳۹۷ در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی به ریاست روحانی مصوبه‌های جدید برای مدیریت بازار ارز، انتشار اوراق مشارکت ارزی و اجرای عملیات بازار باز تصویب شد

سپرده ارزی 

یکی از سیاست های بانک مرکزی، ایجاد سپرده ارزی و پرداخت سود به این سپرده ها بود تا ارزهای خانگی در بانک ها سپرده گذاری شود. 5 مهر 97 بانک مرکزی اعلام کرد که  با استقبال تدریجی مردم از سپرده ارزی ویژه بانک ها که توسط این بانک تضمین شده حجم منابع آن از ۱۰میلیون دلار گذشت. در این طرح برای سپرده های یورویی سالانه ٣ درصد، دلاری ٤ درصد و درهمی ۲ درصد سود پرداخت می شود؛ همچنین بانک مرکزی اصل وسود این سپرده ها را تضمین کرده است.

۳ وزارتخانه و بانک مرکزی مسئول واردات کالاهای اساسی و دارو

 ۹ مهر ۱۳۹۷ اعلام شد که روند پرداخت ارز دولتی به واردکنندگان کالا از تیرماه سال جاری تغییر کرده و سه وزارت خانه صنعت،  معدن و تجارت، کشاورزی و بهداشت به عنوان مرجع و مسئول  تصمیم‌گیری در ارتباط با تخصیص ارز به واردکنندگان کالا براساس اولویت عمل می‌کنند.

سوئیفت نقشی در نگهداری حساب ها و تسویه ارزی ندارد

 

21 آبان اعلام شد که با توجه به انتشار خبری در خصوص قطع خدمات سوئیفت در برخی بانک های کشور، سوئیفت صرفاً یک سامانه پیام رسانی بین بانک ها و موسسات در سطح بین المللی بوده و نقشی در نگهداری حساب ها و تسویه ارزی ندارد.سامانه‌های جایگزین پیام رسانی از مدت ها پیش برای پوشش امکانات و خدمات سوئیفت پیش بینی، توسعه و عملیاتی شده اند. بنابراین با قطع ارایه خدمات سوئیفت به برخی بانک‌های داخلی، خللی در انجام مبادلات ارزی و فرایند تجارت خارجی پیش بینی نمی شود و فعالان اقتصادی می توانند با اطمینان از خدمات تمام بانک‌های دارای مجوز ارزی برای امور بازرگانی خود استفاده کنند.

ابلاغ دستورالعمل خرید و فروش ارز در صرافی های مجاز و فروش ارز به بانک ها

7 آذر بانک مرکزی اعلام کرد که صادرکنندگانی که به موجب دستورالعمل صادره، مجاز به برگشت و فروش ارز حاصل از صادرات به صورت اسکناس یا حواله به نرخ بازار شده‌اند؛ برای جلوگیری از سوء استفاده دلالان، ارز حاصل از صادرات خود را به بانک‌ها، صرافی‌های بانکی و سایر صرافی‌های مجاز عرضه کنند

۱۰ آذر ۱۳۹۷ نیز بانک مرکزی دستورالعمل خرید و فروش ارز در شبکه صرافی های مجاز را به تمام شرکت‌های صرافی دارای مجوز معتبر از بانک مرکزی ابلاغ کرد.صرافی‌های مجاز معتبر می‌توانند ارز حاصل از صادرات را تا سقف یک میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزها با ثبت در سامانه نظارت ارز سنا به صورت اسکناس یا حواله به نرخ بازار خریداری کنند.

21 آذر 97 نیز  بانک مرکزی اعلام کرد با توجه به روند مساعد بازار ارز کشور، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی و صادرکنندگان می توانند ارز در اختیار خود را علاوه بر صرافی ها، در بانک ها نیز به فروش برسانند.

بخشنامه شرایط جدید استفاده از چک های تضمین شده 

۱۱ آذر ۱۳۹۷ یکی از سیاست های مهم در جهت کاهش تقاضای ارز و سفته بازی ارز اعلام شد و بانک مرکزی بخشنامه شرایط جدید استفاده از چک های تضمین شده با هدف جمع آوری و اثرگذاری حدود 4 هزار میلیارد تومان چک درگردش بر نرخ ارز و معاملات دیگر را ابلاغ  کرد. براین اساس، چک های تضمین شده صرفاً در وجه ذینفع صادر می شود و پشت نویسی و انتقال چک تضمین شده به دیگری، فاقد اعتبار است و قابل دست به دست شدن نیست

اين سياست در كنار سياست تعيين سقف 50 ميليون تومان براي تراكنش كارت هاي بانكي، اثر قابل توجهي بر كنترل تقاضاي ارز و خريد و فروش و نقل و انتقال ها داشت و در آذر و دي 97 به خوبي اثر آن بر بازار ارز مشهود بود. 

اثر مقررات تراکنش و چک تضمینی بر کاهش التهاب ارزی 

اکبر کمیجانی قائم مقام بانک مرکزی 9 بهمن در همایش بانکداری الکترونیک اعلام کرد که مقررات جدید در حوزه تراکنش‌های بانکی در کاهش التهابات ارزی موفق بوده است. تدوین و تصویب مقررات جدید در حوزه تراکنش‌های بانکی و چک‌های تضمینی در کاهش التهابات ارزی و توقف نسبی فعالیت‌های سفته بازی موفق بوده است. 

اجاره حساب و کارت

اول دی ماه، به دنبال محدودیت در تراکنش های بانکی، اخبار اجاره حساب ها و کارت های بانکی در بازار منتشر شد و بانک مرکزی در واکنش به آن اعلام کرد که پیشنهادهایی برای اجاره کارت یا حساب بانکی در مسیرهای ارتباطی گوناگون از جمله کانالها و گروه های فضای مجازی مطرح می شود که طی آن در ازای استفاده از کارت یا حساب بانکی شخص، مبالغی به صورت ثابت به وی پرداخت می شود و هموطنان باید مراقب عواقب این گونه اجاره حساب ها و کارت ها باشند. 

خرید ارز توسط صرافی بانک ها 

۱۰ مهر بانک مرکزی از تمام بانک های مجاز به عملیات ارزی خواست، نسبت به خرید ارز از مردم اقدام کنند.

4 دی ماه نیز بانک مرکزی اعلام کرد که تمام صرافی های مجاز می توانند از طریق بانک های عامل نسبت به خرید ارز از بانک مرکزی برای مشتریان خود اقدام کنند.

تسریع صادرکنندگان نسبت به بازگشت ارز 

 ۱۱ دی ۱۳۹۷ بانک مرکزی اعلام کرد که صادرکنندگان به موجب مصوبات هیأت وزیران و ابلاغیه شورای عالی هماهنگی اقتصادی،‌ مکلف به بازگشت ارز حاصل از صادرات خود حداکثر ظرف مدت زمانی سه ماه بعد از صادرات به چرخه اقتصادی کشور هستند و اگر تاکنون نسبت به این مهم اقدام نکرده اند، در برگشت ارز حاصل از صادرات تسریع کنند

تکذیب توقف نیما 

16 دی به دنبال شایعات مربوط به توقف نیما، بانک مرکزی اعلام کرد که نه تنها توقف فعالیت سامانه نیما صحت ندارد و فعالیت صادرکنندگان و واردکنندگان در این سامانه با قوت ادامه دارد بلکه در روزهای اخیر شاهد ثبات در تعداد و حجم معاملات در جهت جذب ارز حاصل از صادرات و تامین ارز واردات هستیم. تامین ارز واردات در بازار نیما از محل عرضه ارز صادر کنندگان و نیز عرضه ارز توسط بانک مرکزی روند افزایشی و رو به رشد به خود گرفته است. براساس اطلاعات ثبت شده در سامانه سنا، میزان عرضه ارز صادراتی و نیز خرید و فروش صرافی ها طی روزهای اخیر روند افزایشی داشته است و به نظر می رسد در سه ماهه پایانی سال میزان عرضه ارز در این بازار روند افزایشی خود را ادامه دهد.

روابط عمومی بانك مركزی نيز اعلام كرد که از آغاز فعالیت سامانه نیما تا 16 آذر 97 معادل 6.8 میلیارد یورو ارز بابت واردات کالاها و خدمات مورد نیاز کشور برای واردکننده تامین ارز شده است.

تخصیص ارز به صادرکنندگان ادامه دارد

17 دی بانک مرکزی در واکنش به اخبار توقف صدور مجوز ترخیص کالا از گمرک برای فولادسازان بزرگ از سوی بانک مرکزی اعلام کرد که صادرکنندگان عمده کانی‌های فلزی از ابتدای سال تاکنون، علی‌رغم صدور معادل حدود ۳ میلیارد یورو کالا، تنها به بازگرداندن معادل حدود 839 میلیون یورو ارز به کشور در قالب روش‌های اعلامی بانک مرکزی اقدام کرده‌اند. از سوی دیگر، همین صادرکنندگان علاوه بر دریافت تسهیلات ارزی و ریالی متنوع از شبکه‌ی بانکی و بانک مرکزی، از ابتدای امسال تاکنون معادل حدود 319 میلیون یورو به نرخ رسمی از بانک مرکزی و معادل حدود 234 میلیون یورو از طریق سامانه نیما برای واردات خود ارز دریافت کرده‌اند.

حذف 4 صفر به دوسال زمان نیاز دارد 

همتی رئیس کل بانک مرکزی 17 دی با استقبال از حذف 4 صفر اعلام کرد که این کار به دوسال زمان و کارهای اجرایی و مسائل فنی نیاز دارد و می تواند در بهبود وجهه پول ملی موثر باشد. 

تصویب بازار متشکل معاملات ارزي

18 دی 98 موضوع  بازار متشکل معاملات ارزي، در شورای پول و اعتبار، مطرح و مورد تصویب قرار گرفت تا بازار شفاف، منصفانه و کارا تشکیل و ارزها در آن بصورت نقد مطابق مقررات این مصوبه و سایر مقررات مرتبط با آن در بستر الکترونیکی مورد معامله قرار گیرند. 24 دی نیز جلسه مجمع موسس شرکت بازار متشکل معاملات ارزبه منظور بحث و بررسی راه کارهای عملیاتی کردن این بازار در بانک مرکزی با حضور رئیس کانون بانک های خصوصی، نماینده شورای هماهنگی بانکهای دولتی، دبیرکل کانون صرافان ایرانیان، نماینده شرکت فرابورس ایران و نماینده شرکت ملی انفورماتیک و با حضور نمایندگان حوزه های ارزی، نظارت و حقوقی بانک مرکزی برگزار شد، و ترکیب سهام موسسان، سرمایه شرکت، اساسنامه و فرایندها و مکانیزم های عملیاتی کردن بازار متشکل معاملات ارزی، مباحث فنی و ساختاری بررسی شد. 

اثرتورمی کمتر دلار 4200 تومانی 

به دنبال اظهار نظرهایی که در مورد نرخ ارز در بودجه مطرح شده بود و عده ای خواستار حذف ارز حمایتی 4200 تومانی وعرضه ارز به نرخ نیما برای کالاهای اساسی و تولید شده بودند، در جلسه اول بهمن شورای پول و اعتبار، ضمن تاکید بر بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصاد گزارش معاونت اقتصادی بانک مرکزی با عنوان بررسی تاثير اختصاص ارز حمايتی بر قيمت کالاهای اساسی ارایه و نشان داد که اختصاص ارز حمایتی 4200 تومانی به تولید و کالاهای اساسی قابل دفاع بوده و در مقایسه با بخش های دیگر به مراتب تورم کمتری ایجاد کرده است. این گزارش اظهارات و دیدگاه های اقتصاددانانی که معتقدند پرداخت دلار 4200 تومانی باید ادامه یابد، را تایید کرده است. این گزارش می گوید که شاخص توليدکننده در آذر‌ماه سال 1397 نسبت به اسفندماه 38.3 درصد افزايش يافته که در مقايسه با افزايش 61.7 درصدي قيمت اقلام کالايي غيرمشمول نرخ ارز حمايتی در سطح پايين‌تری قرار دارد. شاخص بهاي اقلام مشمول نرخ ارز حمايتی در آذر‌ماه سال 1397 نسبت به اسفندماه سال گذشته 40.4 درصد افزايش يافته که در مقايسه با افزايش 73.9 درصدی قيمت اقلام کالايی غيرمشمول نرخ ارز حمايتی در سبد خانوارها در سطح پايين‌تری قرار دارد.

ممنوعیت واردات گروه چهارم 

10 بهمن 97 بانک مرکزی با هدف کاهش تقاضای ارز و واردات کالاهای غیرضروری، اعلام کرد که واردات کالاهای‌ گروه چهارم حتی در مناطق آزاد تجاری و ویژه‌ی اقتصادی ممنوع شده است

مالیات بر فروش ارز

در بهمن ماه 97 مجلس برای تامین بودجه،  طرح یک فوریتی پرداخت علی الحساب سود و مالیات خرید و فروش ارز را تصویب کرد و بانک مرکزی در واکنش به آن اعلام کرد که این موضوع به معنای افزایش پایه پولی و رشد نقدینگی و تورم است و بانک مرکزی به علت حساسیتی که نسبت به تأثیرات انتشار پول پرقدرت در نقدینگی دارد هرگونه پرداخت را موکول به تحقق سود خواهد کرد. 

اقدام قانونی در صورت عدم بازگشت ارز صادراتی

15 بهمن بانک مرکزی اعلام کرد که  در راستای اجرای مصوبات شورای عالی هماهنگی اقتصادی، جلسات متعدد با تولیدکنندگان و صادرکنندگان در جهت برگشت ارز حاصل از صادرات برگزار کرده وبر اساس تفاهمات انجام گرفته روند عرضه ارز صادرکنندگان در سامانه نیما و سنا به تدریج رو به افزایش نهاده است اما به آن دسته از صادرکنندگان که ارز خود را باز نگردانده اند تاکید می کند که درصورت عدم اقدام و تعیین تکلیف نحوه بازگرداندن ارز ناشی از صادرات، این بانک اقدامات قانونی پیش بینی شده برای آنها را به مرحله اجرا خواهد گذاشت.

سامانه رفع تعهد ارزی واردکنندگان

۲۷ دی ۱۳۹۷ رییس کل بانک مرکزی اعلام کرد که حسب دستور رییس جمهوری و به منظور مقابله با یکی از گلوگاه های فساد و آسیب در فرآیند تجارت خارجی کشور و نیز براساس اقدامات چند ماه گذشته بانک مرکزی برای آماده سازی سامانه رفع تعهد ارزی واردکنندگان، این سامانه آماده عملیاتی شدن شد.

24 بهمن شورای پول و اعتبار در جهت کاهش فساد و اطمینان وپیشگیری از سو استفاده از تخصیص و تامین ارز بابت واردات کالا به کشور، راه اندازی سامانه رفع تعهد ارزی وارد کنندگان توسط بانک مرکزی را تصویب کرد تا بر روند مخارج ارزی وارد کنندگان و اطمینان از واردات کالاهای مورد نیاز کشور نظارت شود. 

11 میلیارد یورو عرضه نیما از 16 مرداد تا پایان بهمن

در پایان بهمن 97 اعلام شد که از 16 مرداد یعنی از زمان ریاست همتی بر بانک مرکزی، علاوه بر عرضه نزدیک به ۱۰میلیارد دلار از سوی بانک مرکزی، پتروشیمی ها، فولادی ها و شرکت ملی گاز در سامانه نیما، صادرکنندگان غیرنفتی بخش خصوصی فروش ارز ناشی از صادرات خود را در نیما افزایش داده اند که این مبلغ از ۱۶مرداد تا پایان بهمن از یک میلیارد یورو فراتر رفت. همچنین بانک مرکزی در واکنش به اظهارات عسگراولادی در انتقاد از سامانه نیما نیز اعلام کرد که بخش عمده ای از صادرکنندگان متعهد به کشور تاکنون بیش از 10 میلیارد یورو ارز در بازار ثانویه عرضه و بخشی از واردات کشور از این محل تامین شده است.

اول اسفند بانک مرکزی اعلام کرد که روند عرضه ارز در نیما افزایش یافته و بیش از 275 میلیون یورو توسط صادرکنندگان و بانک مرکزی برای تأمین ارز ثبت سفارش‌های وارداتی در سامانه نیما فروخته شده است این نکته نشان می دهد که مجاب کردن صادرکنندگان به عرضه ارز افزایش یافته است. 

تمدید تعلیق اقدام تقابلی علیه ایران

3 اسفند، به دنبال تعلیق چند ماه گروه اقدام مالی، بانک مرکزی از نهادهای تصمیم گیر برای تصویب دو لایحه اصلاح قوانین مربوط به مبارزه با پولشوئی ومبارزه با تأمین مالی تروریسم، و زمینه سازی تمدید مجدد تعلیق اقدام تقابلی علیه ایران و تصمیم گروه ویژه اقدام مالی (FATF ) استقبال کرد

همچنین همتی در مجمع بانک مرکزی که با حضور رئیس جمهور برگزار شد تاکید کرد که با  با کمترین هزینه، بازار کنترل و آرامش برقرار شده و  ذخایر کشور به سرعت بالا رفته و برای واردات مطلوب است

شرایط تامین اعتبارات یوزانس، ریفاینانس و مدت ارائه اسناد حواله ارزی 

20 اسفند نیز بانک مرکزی در بخشنامه ای شرایط تامین اعتبارات یوزانس و ریفاینانس و مدت ارائه اسناد حواله ارزی را اعلام کرد  تأمين ارز اعتبارات اسنادی مدت دار (یوزانس)، ریفاینانس و بروات اسنادی مدت دار که « اسناد حمل آنها قبل از تاریخ 31 فروردین 97 معامله و ظهرنویسی» و« پروانه گمرکی مطابق با ثبت‌سفارش و اسناد حمل مربوطه حاکی از ترخيص قطعی کالا  قبل از تاريخ مذکور» ارائه شده باشد، در صورتی‌که سررسید پرداخت آنها بعد از  تاریخ 16 مرداد 1397 باشد، به مبلغ ارزش کالای ترخیص شده و در صورت تأیید دستگاه اجرایی مربوط به نرخ رسمی و از محل ارزهای در دسترس این بانک امکانپذير شود. همچنین  تأمین ارز بابت اعتبارات اسنادی گشایش یافته برای واردات ماشین‌ آلات و تجهیزات خطوط تولیدی، و  مهلت ارائه اسناد حمل حواله‌های ارزی برای واحدهای تجاری به 6 ماه و واحدهای تولیدی به 9 ماه از تاريخ صدور حواله ارزی افزایش یافت. 

بسته تسهیل واردات مواد اولیه و واسطه‌ای  تولید از محل ارز صادراتی 

22 اسفند 97 بانک مرکزی اعلام کرد که بسته تسهیل واردات مواد اولیه و واسطه‌ای  تولید از محل ارز صادراتی، علاوه بر مصوبات قبلی، شامل اقدامات وزارت صنعت، معدن وتجارت در حوزه ثبت سفارش است که کدهای تعرفه کالاهای مشمول این بسته  شامل مواد اولیه و واسطه‌ای بخش تولید را با اولویت 1 و 2 اعلام می کند.  بانک مرکزی نیز وثیقه مورد نیاز جهت رفع تعهد ارزی از حداکثر 35 درصد به حداکثر 15 درصد کاهش داد. مدت زمان مجاز جهت رفع تعهد ارزی از زمان صدور اعلامیه تأمین ارز از 3 ماه به 6 ماه افزایش یافت و  اقدامات گمرک در حوزه تشریفات گمرکی نیز به تسهیل واردات منجر شده است. 

بازگشت ثبات در سال 97 

سوم فروردین  رئیس کل بانک مرکزی سال 98 را با این تحلیل آغاز کرد که در  سال 97 با اقدامات بانک مرکزی، ثبات نسبی به اقتصاد بازگشته و از لغو حکم توقیف ۱.۷میلیارد دلار از دارایی های بانک مرکزی خبر داد و آن را پیروزی مهم حقوقی دیگردر مقابل آمریکا دانست. همتی اعلام کرد که با کمک همه دولتمردان و روسای محترم سه قوه، بانک مرکزی در حد توان، ارزش پول ملی را حفظ کرده و اکنون تسلط لازم را بر بازار ارز دارد. ارتباط با همسایگان و دیگر شرکای تجاری برای تسهیل اختصاص ارز صادرات به واردات به سرانجام خوبی رسیده و اکنون بیش از گذشته بانک مرکزی قدرت دخالت در بازار را در جهت اهداف اقتصادی دارد. اثر افزایش نرخ ارز در آن به‌تدریج تخلیه شده است. در ادامه اصلاح نظام بانکی، اقدامات جدی برای صیانت از سپرده گذاران ‌و اصلاح ترازنامه بانک‌ها انجام گرفته که شروع برنامه ادغام پنج بانک در بانک سپه برای ایجاد یک بانک قدرتمند از جمله قدم های اولیه آن بوده است. ایجاد بازار متشکل ارزی، راه اندازی عملیات بازار باز و ساماندهی به اضافه برداشت بانک‌ها در اولویت برنامه های سال 98 است.

تغيير مسير رشد پايه پولي از اضافه برداشت به حمايت از توليد 

همتی در دیدار با خبرنگاران، با اشاره به ریشه افزایش نقدینگی از محل سود سپرده های بانکی با رقم بیش از 200 هزار میلیارد تومان در سال، که باعث افزایش اضافه برداشت بانک ها ورشد پایه پولی می شود و همچنین با اشاره به ریشه های شوک تورمی اخیر اعلام کرد که باید مسیر رشد پایه پولی تغییر کند و به جای اضافه برداشت بانک ها، شاهد حمایت از تولید  و رونق اقتصاد باشیم. در نتیجه بانک مرکزی در کنار سیاست مرتبط با نرخ ارز، سیاست پولی مناسب در شرایط فعلی را تغییر ترکیب کمیت‌های پولی برای پرهیز از رکود و حرکت به سمت رونق تولید می‌داند تا با افزایش عرضه از فشار تورمی کاسته شود.

این موضوع نشان می دهد که با توجه به رشد منفی سال 97 و ادامه آن در سال 98 و کمبود منابع بخش تولید، بانک مرکزی رشد ناگزیر پایه پولی به خاطر هزینه بانک ها و سود بانکی را به سمت رشد پایه پولی برای حمایت از تولید و تزریق سرمایه درگردش به واحدهای اقتصادی تغییر داده است. 

تمدید مهلت استفاده از بسته ارزی تشویقی بانک مرکزی

 ۲۰ فروردين نیز بانک مرکزی اعلام کرد که  مهلت استفاده از بسته ارزی تشویقی بانک مرکزی با هدف تشویق صادرکنندگان برای ایفای به موقع تعهدات ارزی خود از یک‌سو و تسهیل تأمین مالی تجارت و پروژه‌ها تا پایان شهریور ماه 1398 تمدید شده است.  همچنین در 20 روز نخست سال در سامانه نیما بیش از 420 میلیون یورو به نرخ متوسط 10هزار و 800تومان، توسط صادرکنندگان و بانک مرکزی با هدف تامین کالاهای وارداتی عرضه شده است.

همچنین در جلسه هماهنگی بانک مرکزی با صرافی های منتخب بانکی مقرر شد کارمزدهای نقل و انتقالات و تبدیلات ارزی حداقل می شود

تکذیب درخواست وام از صندوق بین المللی پول

25 فروردین نیز بانک مرکزی اعلام کرد هیچگونه درخواستی از سوی این بانک به عنوان نهاد مسئول در ارتباطات با صندوق بین المللی پول، ارائه نشده است و کلیه اخبار مربوطه تکذیب می شود.

۲۷ فروردين ۱۳۹۸، شورای پول واعتبار دستورالعمل عملیات بازار باز را تصویب کرد و به بانک مرکزی اجازه داده شد که نسبت به انجام عمليات بازار باز (خريد و فروش اوراق مالی اسلامی منتشره توسط دولت و وثيقه گيری در ازای اضافه برداشت يا اعطای خطوط اعتباری به بانک ها و موسسات اعتباری) اقدام کند.

بعد از لغو معافیت نفتی خریداران نفت ایران، رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد که توهم برهم خوردن بازار ارز و ملتهب شدن آن، که مدام از آن صحبت می شد، با مدیریت بانک مرکزی و اشراف آن بر بازار ارز، برای چندمین بار رفع شده و   صفر کردن صادرات نفت نیز توهم است .صادرات غیرنفتی باید بیش از گذشته تشویق شود

29 فروردین 98، در راستای ایجاد بازار متشکل ارزی اولین جلسه هیئت مدیره تشکیل و مدیر عامل بازار متشکل ارزی انتخاب شد.

اول اردیبهشت كنلون بانك چين اعلام کرد که  تغييری در سياست‌های بانك كنلون در معاملات كالاهای غيرتحريمی با بانك‌های غير تحريمی ايرانی ايجاد نشده  و  به همكاری خود با بانك‌های ايرانی غيرتحريمِی برای معاملات و پرداخت‌های مربوط به کالاهای غیرتحریمی ادامه خواهند داد

ساز و کار ویژه تجارت و تامین مالی ایران و اروپا(ساتما)

 ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ علی اصغر نوری، مدیرعامل ساز و کار ویژه تجارت و تامین مالی ایران و اروپا اعلام کرد: پس از تاسیس و ثبت ساتما و با توجه به جلسات و هماهنگی های برگزار شده با کشورهای اروپایی و شرکت اروپایی اینستکس، در نظر است اولین نقل و انتقال های مالی ایران و اروپا با هماهنگی طرفین و بانک های ایرانی و اروپایی انجام شود. با آغاز به کار شرکت ساز و کار ویژه تجارت و تامین مالی ایران و اروپا(ساتما)، اولین نقل و انتقال های مالی ایران و اروپا، با هماهنگی طرفین و بانک های ایرانی و اروپایی انجام می شود.

 

عملیات بازار باز و تامین سرمایه در گردش

14 اردیبهشت 98 همتی، تدابیر بانک مرکزی در مقابل تحریم ها را شامل تلاش برای حفظ و تقویت ثبات نسبی بازار ارز از طریق بازار متشکل ارزی و تقویت و ارتقای عملکرد سامانه نیما و تامین تراز ارزی کشور، رشد صادرات غیرنفتی و برگشت ارز،  تامین ارز مورد نیاز کالاهای اساسی در حمایت از اقشار آسیب پذیر، فعال سازی عملیات بازار باز با هدف کنترل نرخ اوراق و کمک به دولت در انتشار اوراق خزانه،  تامین نقدینگی و سرمایه در گردش برای حفظ و رونق تولید،  برقراری مکانیسم مالی با کشورهای همسایه و دوست و ایجاد تعامل بین وزارت صمت و گمرک با بانک مرکزی به منظور واردات از طریق تهاتر اعلام کرد.

4.2 میلیارد دلار برای تولید و کالای اساسی درفروردین واردیبهشت

رئیس کل بانک مرکزی افزود: از ابتدای سال تاکنون صرفاً در بازار ثانویه بیش از 2.2 میلیارد یورو ارز توسط بانک مرکزی و صادرکنندگان با متوسط نرخ هر یورو 11 هزار تومان عرضه و در جهت تأمین نیازهای مواد اولیه و واسطه های بخش های صنعتی کشور قرار گرفته است. همچنین بانک مرکزی طی دو ماه اخیر معادل 2 میلیارد یورو ارز مورد نیاز برای تأمین کالاهای اساسی و دارو تأمین ارز کرده است.

17 اردیبهشت محمد خسته بند، مدیرعامل بازار متشکل معاملات ارز،  درباره آخرین وضعیت راه‌اندازی و تکمیل تمام مراحل ثبت شرکت در سامانه ثبت شرکت و اجرای فاز عملیاتی این بازار خبر داد. وزیر اقتصاد و دارایی و رئیس کل بانک مرکزی و رئیس کمییسیون اقتصادی مجلس نیز از راه اندازی این بازار در هفته های پیش رو خبر دادند که البته آخرین خبر حکایت از راه اندازی این خبر در پایان خرداد در ساختمان بانک مرکزی خیابان فردوسی دارد. 

6 نكته در مورد فهرست دريافت كنندگان ارزي 

بانك مركزي در سال هاي 97 و 98 چند بار در مقاطع مختلف، اقدام به انتشار فهرست دريافت كنندگان ارز كرد كه با استقبال مردم و رسانه ها مواجه شد كه البته با ابهاماتي نيز همراه شده است. 

در 26 اردیبهشت 98 نیز بانک مرکزی  در پاسخ به سوالات و ابهاماتی در اذهان عمومی، شش نكته مهم در مورد فهرست دريافت كنندگان ارز را اعلام کرد که مهمترین آن تکلیف دولت در راستای ایجاد شفافیت به عنوان یک اصل اساسی در مبارزه و پیشگیری از فساد است.

بازگشت 18 ميليارد دلاري ارز 

 30 ارديبهشت ۱۳۹۸ رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به بازگشت حدود ۱۸.۷ میلیارد دلار ارز صادراتی به کشور به خریداران ارز هشدار داد که با توجه به کاهش دو هزار تومانی دلار تنها در چند روز؛ مردم در بازار ارز سرمایه گذاری نکنند

 زیرا ممکن است زیان کنند. ذخایر کافی ارز در کشور وجود دارد و بانک مرکزی هر زمانی اراده کند وارد بازار می‌شود، کما اینکه گاهی وارد این بازار شده و نتیجه را تغییر داده است.

نحوه برگشت ارز سال 98 

اول خرداد 98 نیز نحوه برگشت ارز حاصل از صادرات در سال 1398 برای گروه های  صادراتی پتروشیمی ها و سایر صادرکنندگان باحداقل 50 درصد در سامانه نیما و بقیه به صورت فروش اسکناس و واردات در مقابل صادرات اعلام شد. حداکثر زمان رفع تعهد ارزی هر پروانه سبز صادراتی، حداکثر چهار ماه از تاریخ کوتاژ(پروانه) صادراتی است و در صورت نیاز به مهلت بیشتر برای صادرکنندگان اقلام کشاورزی، فرش و صنایع دستی و سایر گروه‌های کالایی با نظر وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت و نفت حسب مورد امکان تمدید مهلت مذکور و اعلام آن به بانک مرکزی وجود دارد.

ادامه مطلب

icon برچسب ها:


ارسال نظر

نام:

ایمیل:

وب سایت:

متن و پیام شما: